Ο σωλήνας του γιατί

Είναι σαββατοκύριακο και αυτό το διήμερο είσαι από τους τυχερούς που έχουν στη διάθεσή τους περισσότερο από λίγο χρόνο να "χάσουν". Τι να κάνεις όμως; (να κατσ' να σκασ';) Λες αυτή τη φορά να μην γίνεις ένα με τον καναπέ και να κάνεις την επανάστασή σου. Ένα μπέργκερ και ένα μπάνιο αργότερα σε βρίσκουν να κάθεσαι στο γραφείο σου και να παρακολουθείς ένα video επιστημονικής βραδιάς στο youtube ή όπως σ' αρέσει να το λές το Y-Τube, έι κέι έι τον σωλήνα του γιατί. 

Μετά από μια ώρα παρακολούθησης ενός δίωρου pint of science, (ναι αγαπητέ μου πίθηκε πέρα από το ντάμπλ τάπιν του βέλους δεξιά για να προχωρήσεις το βίντεο μπορείς να το παρακολουθήσεις και στο 1,25x, 1,75x και 2x της κανονικής του ταχύτητας) βρήκες επιτέλους με τι θα ασχοληθείς στο σκάμμα σήμερα. Πάμε πίσω στο χρόνο ... όπως οι περισσότεροι ξεκίνησες να παρακολουθείς το σωλήνα όταν ένα λινκ με γατιά που μπλέκονται στις πιο μυστήρια αστείες καταστάσεις σου ήρθε στο email από κάποιον φίλο σου. 

Από τότε έχεις εξελιχθεί και εσύ και ο σωλήνας αλλά και η διάδρασή σου μαζί του. Μαθαίνεις περισσότερα και πιο γρήγορα από ανθρώπους που πραγματικά έχουν καταλάβει αυτό το συγκεκριμένο αντικείμενο που αναζητάς. Ανακαλύπτεις καινούριες θεματικές κατηγορίες που σου εξάπτουν το ενδιαφέρον και... καταλήγεις σε α-τε-λεί-ω-τες πλοηγήσεις (κύριως σε περιόδους εξεταστικών ... προφανώς). Γιατί ναι το πόσο πολύ μπορεί να σε ενδιαφέρουν οδηγίες από μια κινέζα για το πως διπλώνεις με τρεις κινήσεις μια μπλούζα στις τρεις το πρωί είναι πάντα πιο ενδιαφέρον από το να διαβάσεις για να εξεταστείς σε οποιοδήποτε θέμα. 

Ακόμα περισσότερες ώρες έχεις χαθεί στο σωλήνα αναζητώντας και ανακαλύπτωντας μουσικά συγκροτήματα και τραγούδια. Συνειδητοποιείς ότι ειδικά στην τέχνη (μουσική εν προκειμένω) δεν υπάρχει παρθενογέννεση και ανακαλύπτεις ότι τραγούδια που ήξερες είναι remake κάποιου άλλου τραγουδιού 20 με 30 χρόνια πίσω. Μάλιστα υπάρχουν και βίντεο που κάνουν την ανάλυση αυτή και βρίσκεις ριμέικ πάνω στο ριμέικ πάνω στο ριμέικ (ριμέικσέπσιο...γούστο που τό χεις χειμωνιάτικο). Πόσα και πόσα πάρτυ έχεις ζήσει με πλέιλιστ του σωλήνα. Ταξιδεύεις κυρίως ανάμεσα σε πάουερ μέταλ εκτελέσεις, πολύ ροκ και 80ς 90ς (γιατί έτσι ήταν τα σωστά τα πάρτυ) αλλά δεν αφήνεις κανένα είδος μουσικής να σου ξεφύγει και γίνεσαι ένας ιντερνετικός ρακοσυλλέκτης όπως θα σε βαφτίσουν αργότερα. Ακόμα και όταν είσαι εκτός του σωλήνα παίζεις στο κεφάλι σου τη συνέχεια κάποιας φράσης στις συζητήσεις που ακούς και συνεχίζεις με τους στίχους που συνειρμικά σου ήρθαν. 

Πόσα πράγματα έχεις δει; Πόσους Ινδούς (πραγματικά κάπου ώπα) έχεις παρακολουθήσει να σου εξηγούν σε άπταιστα αγγλικά μάι ντίαρ φρεντ και στεπ μπάι στεπ (ουυ μπέιμπι ... που λέγανε και τα νέα παιδιά στο μπλοκ) από το πως να σετάρεις δύο παράλληλους διακόπτες για την ίδια λάμπα στο δωμάτιο της αδερφής σου έως το πως να μαγειρέψεις εκείνη τη κολοκυθόσουπα βελουτέ (τι εννοείς γιατί; γιατί έτσι). Μαθαίνεις τα πάντα για το excel από μια λειλά και ένα σκασμό άλλους γκικς που σου μαθαίνουν τα τιπς και τρικς τους. Παρακολουθείς με τις ώρες το παγκόσμιο πρωτάθλημα ironman στην αυστραλία και θαυμάζεις αυτά τα ψυχάκια (και ναι κατά ένα τρίτο είσαι και εσύ ανάμεσά τους) που αποφάσισαν μια μέρα ότι θα βγουν για ένα "χαλαρό" κολύμπι και μετά για μια βόλτα με το ποδήλατο και στο τέλος να τρέξουν μωρέ και ένα μικρό μαραθώνιο. Και σιγά σιγά έρχεσαι στο σήμερα, σε μέρες που είδες λάιβ από το σωλήνα φίλους σου να παντρεύονται (γιατί covid) και δούλεψες ατελείωτες ώρες με το μπρέικιν δε λω στο ριπίτ. Στα ενεργά καψίματα λοιπόν στο σωλήνα του γιατί και στα διαλείμματα από το νέτφλιξ εν τσιλ που σου σκοτώνει τα εγκεφαλικά σου κύτταρα.

Μεσάνυχτα από Μαθηματικά ή τούμπαλιν;

Οι άνθρωποι μάλλον χωρίζονται σε δύο κατηγορίες σε αυτούς που έχουν μεσάνυχτα από μαθηματικά και αυτούς που έχουν (μάθει) μαθηματικά από μεσάνυχτα.

Έχοντας το μαθηματικό σαν πρώτο πτυχίο ας πούμε ότι δεν θα είμαι τόσο αμερόληπτος στη συνέχεια. Είναι πάντα όμως αυτός ο κανόνας; Δηλαδή κάποιος ο οποίος πέρασε στο μαθηματικό απαραίτητα μεροληπτεί και υπέρ τους; Η απάντηση είναι όχι και για να το θέσουμε πιο "μαθηματικά" είναι μια ικανή αλλά όχι απαραίτητα αναγκαία συνθήκη. 

Και κάπου εδώ ανατινάχθηκαν μερικοί εγκέφαλοι και κάποιοι άλλοι απλά έστειλαν την εντολή και έκλεισαν το άρθρο. Μην βιάζεσαι έχεις χρόνο να ανατιναχθείς και αργότερα στο άρθρο. Μπρέις γιορσελβς.

Παρένθεση. 

Έχουμε μια πρόταση η οποία μας λέει ότι θέλει να εξετάσει αν το γεγονός Α (το ότι έχω περάσει στο μαθηματικό) μας οδηγεί στο γεγονός Β (στο ότι μεροληπτείς υπέρ των μαθηματικών) και μάλιστα θες να εξετάσεις αν πάντα γίνεται αυτό. Όμορφα. Άρα αν δεν γίνεται ποτέ (βλπ. δίπολο Α=κάνει κρύο, Β=κάνει ζέστη) τότε δεν είναι ούτε ικανή, ούτε αναγκαία συνθήκη είναι σαν να λέμε ανίκανη συνθήκη. Αν γίνεται κάποιες φορές αλλά όχι πάντα σημαίνει ότι αν γίνει το Α δεν θα γίνει αναγκαταστικά και το Β, άρα είναι ικανή αλλά μη αναγκαία συνθήκη. Αν πάλι κάθε φορά που γίνεται το Α πάντα γίνεται και το Β (βλπ. Α=μπουγάτσα+μίλκο, Β= WC) τότε λέμε ότι είναι ικανή αλλά το σημαντικότερο αναγκαία συνθήκη. 

Συγχαρητήρια μόλις χώνεψες ένα μικρό κομμάτι (μαθηματικής) λογικής. Ώπα αυτό δεν είναι μαθηματικά ή μήπως είναι; Ε λοιπόν η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση. Δεν είναι απαραίτητο να ξέρεις τον τυπικό ορισμό των προτάσεων και της λογικής για να κατανοήσεις κάποια λογική αλλά από την άλλη η λογική αυτή καθεαυτή είναι μαθηματικά και μάλιστα είναι και μάθημα στο μαθηματικό με όνομα ... Μαθηματική λογική. 

Κλείνει η παρένθεση

Πάμε τώρα στο σκάμμα των αναμνήσεων. Απο μικρός έχεις μια έφεση στο να αναλύεις τα πράγματα στα δομικά τους στοιχεία (ναι αυτό σημαίνει ότι δεν έχει αφήσει παιχνίδι για παιχνίδι που να μην έχεις κάνει κομμάτια) αλλά επίσης έχεις την έφεση να τα ξανασυνθέτεις στο όλο τους, άρα δεν μετράει ως καταστροφή απλά ως αποσύνθεση και επανασύνθεση. 

Μέχρι το γυμνάσιο όλα τα μαθήματα σου φαίνονται ίδια, ώσπου περνά από τη ζωή σου ένας δάσκαλος που αγαπά τα μαθηματικά τόσο που σε κάνει να διασκεδάζεις με αυτούς τους νοητικούς γρίφους τόσο πολύ που σε φτάνει σε σημείο να περάσεις σε δεύτερο γύρο μαθηματικών ολυμπιάδων (στα τσικό, τα τοπικά, μην τρελαθούμε δεν πήγες πανευρωπαϊκό ή παγκόσμιο). Συνεχίζεις στο λύκειο και ξαφνικά βρίσκεσαι ανάμεσα σε δύο δυνατούς μαθηματικούς άλλων φιλοσοφιών. Ο ένας του σχολείου αυστηρός με διαρκείς προκλήσεις και τεστ και έχοντας, ας πούμε έλλειψη τρόπων, και ο άλλος πιο δημιουργικός, του σύντομου δρόμου του αποτελέσματος και του κόλπου, της παρέας. 

Μιμείσαι και τους δύο τρόπους και συνθέτεις τόσο όσο και από τους δύο ώστε να είναι δίκαιη η μοιρασία. Ευχαριστιέσαι πραγματικά εκείνα τα ήσυχα βράδια με ανοιχτή την μπαλκονόπορτα μες το καταχείμωνο να ξενυχτάς λύνοντας κάποιο γρίφο. Ναι γρίφο, και όχι πρόβλημα, ποτέ δεν ήθελες να βλέπεις τις ασκήσεις σαν προβλήματα αλλά σαν γρίφους. Το πρόβλημα ήταν πάντα αυτό που σήμαινε η λέξη, ένα εμπόδιο, αυτό το κάτι (φύγε Καιτούλα σκέφτομαι τώρα) που βάλεται εμπρός σου. Δεν έχεις χρόνο για τέτοια, έχεις χρόνο μόνο για γρίφους και προκλήσεις, πάντα με το ένα μάτι στο επόμενο achievement. Εδώ καταλαβαίνεις για πρώτη φορά στη ζωή σου το πόσο αδιάφορος σου φαίνεται ο μακροσκελής πανηγυρισμός μια νίκης αλλά και πολύ πολύ ... πολύ αργότερα το πόσο σημαντικός επίσης έστω και στιγμαίος να υπάρχει. 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα εκείνο το βράδυ που έχεις κολλήσει στη δεύτερη άσκηση της λίστας, που από την αρχή σου φαινόταν για κάποιο λόγο δύσκολη (αργότερα έμαθες ότι αυτό λέγεται αυτοεκπληρούμενη προφητεία και τσουτσούριασες με την ησυχία σου) και κάνοντας μια τελική ανεπιτυχή προσπάθεια πέφτεις για ύπνο. Δεν περνάει μισή ώρα ύπνου και ξυπνάς με την λύση σε ένα πανικό μην την ξεχάσεις και την καθαρογράφεις. Χαίρεσαι τόσο πολύ που στέλνεις sms στο καθηγητή του φροντιστηρίου σου και οποίος σου απαντά ένα "γαλλικό" με κατεύθυνση προς τον καθηγητή του σχολείου σου με το οποίο γελάς και σβήνεις με το κινητό στο χέρι. 

Περνούν τα χρόνια και μετά τα μαγικά 99% (άχτι τό 'χα 100%, όχι της Λαίδης συγκεντρώσου) και το easy mode της τρίτης λυκείου, βρίσκεσαι στο δεύτερο έτος του μαθηματικού να μην τα πηγαίνεις και τόσο καλά. Τι έγινε, που πήγε εκείνος ο εγκέφαλος που τά 'πιανε στο δευτερόλεπτο; Ε λοιπόν ακόμα εκεί ήταν αλλά δεν είχε καταφέρει να συνθέσει όλη την πληροφορία, να δει την μεγαλύτερη εικόνα, να πιάσει την έννοια του σύλαμπους της σχολής που λέμε και στο χωριό μου. Χρειάστηκε αρκετό χρόνο από εναλλαγή μεταξύ αργής και γρήγορης σκέψης (που ήταν αυτά τα βιβλία όταν τα χρειαζόμασταν "Thinking fast and slow - Kahnemal Daniel" για όσους δεν πιάνουν το ρέφερανς) για να αποθηκευτεί η γνώση και να τη χωνέψεις. 

Είσαι σε παρέα φίλων κάπου στα τέλη του πτυχίου και αντιλαμβάνεσαι με μεγάλη σου έκπληξη ότι μαθητές που τώρα ήταν φοιτητές ιατρικής, βιολογίας και γενικότερα σχολών ψηλής βαθμολογικής κατάταξης δεν μπόρεσαν να σου απαντήσουν πόσο είναι η παράγωγος του 5. 

Στάσου λίγο εδώ και σκέψου το, ξέρεις σήμερα να απαντήσεις το ερώτημα αυτό πριν συνεχίσεις; 

Αυτοί οι άνθρωποι είχαν γράψει 100% στα μαθηματικά και 5 χρόνια μετά δεν είχαν χωνέψει καν την έννοια. Πάμε τώρα να χωνέψουμε τι ρωτούσες. Ρωτούσες ποια είναι η παράγωγος του 5, δηλαδή με ποιο ρυθμό μεταβάλλεται το 5...μα...μα...το 5 είναι σταθερός αριθμός...δεν μεταβάλλεται. Άρα; Ναι το χεις!! Ποια είναι η παράγωγος του 5; Μηδέν!! Εύγε. Μόλις είπες μαμά στις παραγώγους για δεύτερη φορά στη ζωή σου. Αυτή τη φορά συνειδητά.

Περνούν τα χρόνια και έχεις συχνά σκεφτεί πως θα μπορούσες να εξηγήσεις σε κάποιον μη μαθηματικό τα μαθηματικά και να τα αγαπήσει. Ένας τρόπος θα ήταν να προτείνεις ένα βιβλίο που να είναι μεν μυθιστόρημα αλλά να περιέχει και την δομή των μαθηματικών σε γενικές γραμμές. Ένα εξαιρετικό τέτοιο βιβλίο είναι "Το θεώρημα του παπαγάλου - Ντένι Γκετζ" το οποίο περιέχει μάλιστα και το δίπολο μαθηματικός-φιλόλογος που θα βοηθήσει ακόμα πιο πολύ τον αναγνώστη να ταυτιστεί με τον ένα ή τον άλλο πόλο και να τον "κρατήσει" στην ανάγνωση. Από την άλλη είναι αναμενόμενο να μην αγαπούν όλοι τα μαθηματικά, γιατί αν δεν είμασταν διαφορετικοί, θα είμασταν όλοι ίδιοι και άρα θα είμασταν όλοι σαν και εσένα ή σαν τον άλλον και άρα καμία ποικιλομορφία, άρα αμεταβλητότητα ... άρα παράγωγος σταθεράς μηδέν. Είδες που όλα συνδέονται; Τυχαίο; (Δεν νομίζω. Αχ αυτές οι διαφημίσεις σε έχουν καταστρέψει). Πιστεύεις μέσα σου ότι άλλο το να μην αγαπάς τα μαθηματικά και άλλο το να μην κάνεις καν την προσπάθεια να κατανοήσεις την ουσία τους. Και όχι μόνο τα μαθηματικά, πιάνεις τον εαυτό σου να προσπαθεί να κατανοήσει άλλα αντικείμενα στην ουσία τους και αποτυγχάνεις, και παρακαλάς να βρεθεί αυτός ο φωτεινός παντογνώστης που να σε οδηγήσει με τη μαιευτική του Σωκράτη σε νέες κορυφές γνώσης.

Έφτασες στο σήμερα και συνειδητοποιείς ότι σου έχει λείψει το εγκεφαλικό ναρκωτικό σου, εκείνα τα μεσάνυχτα φυσικού χάι, τότε που δεν ήξερες τη γεύση του καφέ. Ψευτοκοροϊδεύεις το μυαλό σου με αινίγματα γεωμετρίας και ανάλυσης που βρίσκεις δεξιά και αριστερά, κάνεις πρόχειρες "διαλέξεις", όταν σου το ζητούν, σε φίλους και γνωστούς φρεσκάροντας στο 5-λεπτο τις γνώσεις που έχεις χωνέψει στο παρελθόν και τέλος φτάνεις στο τελευταίο σκαλοπάτι, στη συγγρού των μαθηματικών, κάτω και από την αριθμητική ... τα σουντόκου, αυτή τη μάστιγα. Αλλά ας το αφήσουμε αυτό το κεφάλαιο για μια άλλη μέρα στο σκάμμα. Τινάζεις την άμμο από πάνω σου με την απορία...τελικά εσύ έχεις πλέον μεσάνυχτα απο μαθηματικά ή έχεις ακόμα μαθηματικά από μεσάνυχτα;

Διπλώχαρτο μια οικο-α-λογική ασχολία

Πάμε πάλι. Διπλω..τι;

Όπισθεν απομετάφραση πίσω στη ρίζα της λέξης. Κρίνοντας από το ώ μιλάμε για μια μίξη της λέξης διπλώνω και χαρτί. Ωραία, μετάφραση στα γιαπωνέζικα τώρα. Origami. 

Ααα μάλιστα, έλα τώρα τό 'χαμε στην Ελλάδα χρόνια τώρα... θα ξεχάσω εγω τα χάρτινα καραβάκια (όχι τα χριστουγεννιάτικα δέντρα που έγιναν έθιμο αργότερα); Θα ξεχάσω το παιχνίδι των κοριτσιών που έγραφαν στο εσωτερικό τεσσάρων κορυφών ενός ενιαίου χαρτιού μηνύματα και άφηναν την "τύχη" συλλαβίζοντας να αποκαλύπτει την μοίρα του ακροατή; Θα ξεχάσω τις χάρτινες νερόμπομπες (ναι υπάρχει βάση μοντέλο που λέγεται waterbomb)

Ας σοβαρευτούμε, το οριγκάμι είναι μια πρακτική που εφαρμοζόταν από Ιάπωνες αριστοκράτες και έγινε της μόδας πριν μερικά χρόνια και εξελίχθηκε με τη βοήθεια των μαθηματικών και πλέον χρησιμοποιείται σε νανοκατασκευές μέχρι και σε αναδιπλούμενα ηλιακά πάνελ.

Πάμε τώρα τόσα (μερικά) χρόνια πίσω. Έχεις ανακαλύψει τον μαγικό κόσμο του ίντερνετ και αντί να λιώσεις τη... ζωή... σου σε περιοδικά επαναλαμβανόμενες κινήσεις απέναντι από φωτογραφίες που φόρτωναν γραμμή γραμμή (ααααχ ωραίες εποχές)...εχμ ε ναι που είχα μείνει...αντί λοιπόν να λιώνεις αποφασίζεις να ψάξεις το πώς διπλώνουν χαρτοπετσέτες για το γιορτινό τραπέζι των Χριστουγέννων. Πέφτεις πάνω στη λέξη οριγκάμι και σε μια περίεργη γλώσσα που είχε σύμβολα, γραμμές βέλη και νοητικά άλματα από εικόνα σε εικόνα.

Θα μπορούσες να το κάνεις πιο ενδιαφέρον; Όχι! Η μάλλον, ναι, σου έδειχνε στο τέλος των σκίτσων μια φωτογραφία από το τελικό αποτέλεσμα των "οδηγιών" διπλώματος. 

Το κάψιμο ξεκινά. Αρχίζεις και μαθαίνεις λοιπόν ότι υπάρχουν δύο στοιχειώδεις (ναι Γουότσον) διπλωχαρτικές έννοιες. Η έννοια της κοιλάδας και του βουνού ή αλλιώς όταν διπλώνεις τα άκρα του χαρτιού προς τα πάνω τότε η μόνιμη χαρακιά που αφήνεις στο χαρτί σχηματίζει το χαμηλότερο σημείο μιας κοιλάδας, φέρε το χαρτί τούμπα (όχι της Θεσσαλονίκης, προσπάθησε να συγκεντρωθείς μικρό μου ΔΕΠ-άκι) και έχεις ένα βουνό.

Παρένθεση στα σύνθετα μοντέλα που φτιάχνουν τώρα έχουν εφαρμόσει λογική δυαδικών συστημάτων για να φτιάξουν τη βάση για οσοδήποτε μεγάλο επίπεδο σύνθεσης σε cad προγράμματα. Απλά πχ αν θες να φτιάξεις ένα ζώο με πέντε άκρα φτιάχνεις το σκελετό με τη βάση για ζώα. Έχεις και σαν μέγιστο όριο τα 8 αλλεπάλληλα διπλώματα σαν το φυσικό όριο του χαρτιού. Κλείνει η παρένθεση.

Τέλεια!!! Διπλώνεις, ξαναδιπλώνεις, ξεδιπλώνεις και αγανακτείς που δεν μπορείς να φτιάξεις τα πιο σύνθετα μοντέλα που βλέπεις. Αναρωτιέσαι γιατί.. παρατηρείς... τα παρατάς ... επανέρχεσαι μετά από μερικές μέρες ...Βλέπεις ότι όλα ξεκινούν από ένα τετράγωνο χαρτί κάποιες φορές δίχρωμο για να δίνει την αίσθηση του βάθους στα μοντέλα. Μαζεύεις τα pdf που έχεις κατεβάσει με τις ώρες τα τυπώνεις και ξαφνικά αναγνωρίζεις ένα μοτίβο να επαναλαμβάνεται και στο αγγλικό μοντέλο που είχες έχει την ένδειξη rabbit ear. Πάμε πάλι πίσω ψάχνεις στο ίντερνετ και ναι βρίσκεις τα αναλυτικότερα βήματα για αυτό το εικονικά νοητικό άλμα. Συγχαρητήρια μόλις έμαθες να διπλωπροφέρεις μια δύσκολη λέξη στα οριγκαμικά. 

Πολλά χρόνια και πολλά δέντρα αργότερα, αφού έχεις ανακυκλώσει με τον καλύτερο (;) δυνατό τρόπο τα ατελείωτα χαρτιά σημειώσεων του μαθηματικού μιλάς φλούεντλι τη γλώσσα. Βέβαια στο ενδιάμεσο έχουν βγει ένας σκασμός βίντεο με οδηγίες βήμα βήμα, με πραγματικά τρισδιάστατη απεικόνιση μέσω της ροής της κίνησης και όχι μιας αποτύπωσης ενός τρισδιάστατου μοντέλου σε ένα δισδιάστατο περιβάλλον, και πλέον αρκετοί μιλούν τη γλώσσα σε λιγότερο χρόνο από σένα. Δεν έχασες τελείως το χρόνο σου όμως, παίδεψες το μυαλό σου, έμαθες, παρήγαγες, έκαμες τέχνη βρε αδερφέ, έδωσες μικρές χαρές σε τόσους φίλους και κοντινούς σου ανθρώπους, σου δώσανε δώρο ένα βιβλίο με ιλουστρασιόν χαρτί και ένα σωρό χρωματιστά μοντέλα (ναι εδώ έμαθες και τα modular origami που φτιάχνεις το ίδιο κομμάτι πολλές φορές και ενώνοντας όλα τα κομμάτια χωρίς κόλλα αλλά με interlocking μηχανισμούς) έφτιαξες τρισδιάστατα γεωμετρικά μοντέλα. Θυμάσαι εκείνο το παιδάκι στο μετρό που σε έβλεπε να διπλώνεις ένα εισιτήριο σε ένα βατραχάκι και εν τέλει του το δώρισες...και το σημαντικότερο έπαιξες μαθαίνοντας!

Αυτό που σου αρέσει περισσότερο όμως είναι ότι ξεδιπλώνοντας το χαρτί σε ένα ευθύ τετράγωνο κομμάτι, όπως ήταν αρχικά, βλέπεις τις χαρακιές και προσπαθείς μέσα στο μυαλό σου να αναπαράξεις τη σειρά των βημάτων με τα οποία το έφτιαξες. Γιατί το να το φτιάχνεις μόνο δεν σου έκαιγε αρκετά το κεφάλι έπρεπε και να το ξανακάνεις όλο στο μυαλό σου.

Άσκηση για το σπίτι, χόουμγουόρκ πως το λέτε στο χωριό σου...πάρε ένα κομμάτι χαρτί και φτιάξε τη νερόμπομπα της εικόνας.

MS Excel αυτή η παράνοια...

Όντας πάντα ο "expert" ανάμεσα στους φίλους και συνεργάτες μου βλέπω ότι οι περισσότεροι το αντιμετωπίζουν είτε ως ένα μικρό θεό είτε ως ένα σύνθετο και δύσχρηστο εργαλείο.

Ένα πολύ χαρακτηριστικό περιστατικό μου συνέβη σε συνέντευξη εισαγωγής για μεταπτυχιακό όπου ερωτήθηκα: "Σε τι ποσοστό κατέχετε το excel;"

Σε πρώτη ανάγνωση αναρωτήθηκα, τι θέλει να μάθει ο ποιητής; Βρέθηκα που λες να απαντώ ότι δεν μπορείς να το περιγράψεις με ποσοστό, γιατί αυτό θα προϋπέθετε ότι γνωρίζεις ότι π.χ. το excel έχει 100 θεματικές και εσύ γνωρίζεις να χρησιμοποιείς τις 30. 

Καλά ως εδώ. Πως όμως θα μπορούσα να τους πείσω ότι τα σημεία που είχα καταγράψει στο βιογραφικό μου δεν ξεφύτρωσαν από το μυαλό μου; Θέλοντας περιληπτικά να τους μεταφέρω τις ενότητες με τις οποίες είχα ασχοληθεί ανέφερα κάτι της μορφής...Ναι οκ πέρα από τις κλασσικές φόρμουλες sum, count, κλπ που οι περισσότεροι γνωρίζουν, πέρα από τα γραφήματα που μπορούν να παραχθούν και τον περιβόητο solver είχα τότε ασχοληθεί και με το coding κομμάτι του excel την VBA.

Σε τρίτη, τέταρτη, πέμπτη ανάγνωση και μονίμως αναθεωρώντας με τα χρόνια τα "επίπεδα" γνώσης του excel νομίζω θα τα όριζα ως θεματικές από το πιο κοινό και συνήθως "ευκολότερο"

1. Αρχικά προσπαθείς να εξοικειωθείς με το μενού. Δεν καταλαβαίνεις Χριστό και αρχίζεις σαν πιστή μαϊμού να παίζεις με τα κελιά. 
2. Έπειτα μαθαίνεις ότι μπορείς να καταχωρήσεις κείμενο, αριθμούς αλλά και φόρμουλες όταν βάζεις το "=" και για τους πιο έμπειρους όταν βάζεις "+" πριν γράψεις οτιδήποτε. Εδώ οι περισσότεροι ακόμα χρησιμοποιούν ακόμα ποντίκι και κάνουν κλικ παντού.
3. Μαθαίνεις κάποιες βασικές φόρμουλες SUM, COUNT, AVERAGE και τις πράξεις +, -, /, * και λίγο πιο μετά την ύψωση σε δύναμη ^. Εδώ καταλαβαίνεις ότι έχεις ξεχάσει τη σειρά των πράξεων που έμαθες κάποτε στο σχολείο και ξύνεις το κεφάλι σου όταν π.χ. το =3+4*5 κάνει 23 και όχι 35.
4. Αρχίζεις να φιλτράρεις ως προς τις τιμές κάποιας κολώνας, και αρχίζεις να κάνεις τα πρώτα λάθη συμπλήρωσης δεδομένων γραμμών όταν φιλτράροντας ξεφιλτράροντας και τούμπαλιν χάνεις το που βρίσκεσαι και φτιάχνεις τα δεδομένα από την αρχή 
5. Αφού ασχολείσαι λίγο ακόμα μαθαίνεις τι είναι το VLOOKUP και δεν μαθαίνεις ποτέ τι είναι το HLOOKUP γιατί υπάρχει αυτή η προτίμηση στις κάθετες αναζητήσεις και όχι στις οριζόντιες για κάποιο μυστήριο λόγο.
6. Κάποιοι ποιοι έμπειροι σου λένε ξαφνικά για ένα πιο "ελαφρύ" εργαλείο αναζήτησης για μεγάλα σετ δεδομένων και πιο δυναμικό, τον συνδυασμό των συναρτήσεων INDEX και MATCH. Εδώ το κεφάλι σου εκρήγνυται για πρώτη φορά.
7. Σε ένα εργαστήριο στο πανεπιστήμιο σου λένε να χρησιμοποιήσεις το solver και να στήσεις τα δεδομένα σου με ένα πολύ συγκεκριμένο τρόπο ώστε να μπορεί να τα διαβάσει το excel και να σου δώσει τα αποτελέσματα σε όποια άσκηση θέλεις. 
8. Ψάχνεις στο google και έχεις κάποιο σενάριο στο κεφάλι σου που μετά των μαγικό αριθμό των τριών διαδοχικών αναζητήσεων δεν φτάνεις σε κάποιο συνδυασμό απλών συναρτήσεων και βλέπεις για πρώτη φορά τα αρχικά VBA και το keyboard binding ALT-F11. Καλησπέρα μόλις ήρθες στον κόσμο του προγραμματισμού. Αυτό είναι ένα κεφάλαιο ή μάλλον πολλά κεφαλαία μόνα τους. Το βλέπεις και όπως είναι το κλείνεις. Δεν είναι η ώρα σου ακόμα έχεις πολλά να μάθεις για το excel.
9. Ξαναγυρνάς στο παλιό, το ορθόδοξο excel που ήξερες και λες οκ τι άλλο μπορώ να κάνω; Αρχίζεις και φορμάρεις τα κελιά να γίνουν πράσινα, κόκκινα, κίτρινα. Βάζεις τύπους δεδομένων ώστε τα ευρώ να βγαίνουν σε μορφή που να μπορείς να τα διαβάσεις σαν άνθρωπος, αναδιπλώνεις κείμενα, κάνεις merge κελιά και αρχίζεις καί έχεις ένα πιο όμορφο αποτέλεσμα που μπορείς να δώσεις σε κάποιον ξένο.
10. Μαθαίνεις ότι υπάρχουν και κάποιες λίγο ιδιαίτερες συναρτήσεις οι λεγόμενες Array και βλέπεις ότι κάποιες ενεργοποιούνται με CTRL+SHIFT+ENTER. 
11. Αρχίζεις και οργανώνεις τα δεδομένα σε πίνακες και αρχίζεις να χρησιμοποιείς τα pivots. Καλησπέρα και καλή βραδιά. Που ζούσες τόσα χρόνια; Γιατί έκανες τόσες φορές διπλή τριπλή τετραπλή δουλειά; 
12. Αρχίζεις και φτιάχνεις report, σύντομα κριτήρια προσθέτεις slicers και αρχίζεις και κάνεις το excelάκι σου δυναμικό για να μπορείς να το "πειράζεις" γρήγορα ώστε να δίνεις τις απαντήσεις στα βαθιά και όχι τόσο βαθιά ερωτήματα που σε προβληματίζουν
13. Εδώ έρχεται το σημείο που στη δουλειά σου αρχίζεις και κάνεις μια σειρά κινήσεων ξανά και ξανά και ξανά και ... δεν θα το πιστέψεις ... και ξανά. Οπότε λες δεν μπορεί θα υπάρχει πιο γρήγορος τρόπος (και όχι να το δώσεις σε κάποιον άλλο) οπότε ανακαλύπτεις τις συντομεύσεις και αρχίζεις και αποστηθίζεις και μαθαίνεις "τι τα θέλουμε αυτά τα F πλήκτρα;" στην κορυφή του πληκτρολογίου. Το Tab γίνεται ο καλύτερός σου φίλος και το F2 και F4 τα αγαπημένα σου πλήκτρα.
14. Βλέπεις ότι και πάλι φτάνεις σε ένα σημείο που ο χρόνος που δαπανάς μειώθηκε μεν αλλά όχι όσο θες οπότε αρχίζεις και με τα Macros και "μαγνητοσκοπείς" απλές κινήσεις που επαναλαμβάνεις και τις κρεμάς πάνω σε ένα κουμπί που το ονομάζεις "κάνε καφέ". Και εδώ ξαναμπαίνεις στον μαγικό κόσμο του VBA και ενεργοποιείς και πάλι το developer tab στη γραμμή εργαλείων σου.
15. Μετά από πολλά χρόνια ατέλειωτου πήγαινε έλα αποφασίζεις ότι θα περιοριστείς στο απλό περιβάλλον του excel γιατί έχεις βαρεθεί να κυκλοφορείς με τσαμπιά μπανάνες για να εξηγείς στους υπόλοιπους συνεργάτες σου τι έχεις κάνει αλλά πλέον μπορείς και ονομάζεις τα κελιά, τους πίνακες, ολόκληρα set δεδομένων με τον Name Manager ξανά ώστε να μπορείς να βγάζεις άκρη μετά από δύο εβδομάδες τι έγραφες εκείνο το αναθεματισμένο πρωινό Δευτέρας και δούλευε και τώρα δεν ξέρεις πως.
16. Αρχίζεις και φτιάχνεις excel τα οποία διαβάζουν μόνα τους δεδομένα από άλλα excel, από csv, από ιστοσελίδες, πειραματίζεσαι με άλλες γλώσσες προγραμματισμού

Και το ταξίδι στην παράνοια συνεχίζεται...

Τι είναι το αμμόκουτο;

Ας πούμε ότι είναι μια ελεύθερη μετάφραση της αγγλικής λέξης sandbox. Όρος δανεισμένος από τον κόσμο της πληροφορικής. Χώρος στον οποίο μπορούν να γίνουν δοκιμές. 

Τέλεια! Αυτός λοιπόν είναι ένας χώρος για δοκιμές. 

Έχει κάποια δομή όμως; Κάποια θεματολογία; 

Μάλλον θα έχει τη ροή της σκέψης μου σε κάθε θέμα που δοκιμάζω.

Σε μια πρώτη συλλογή θα μπορούσαμε να πούμε ότι θα ασχοληθούμε κατ' ελάχιστον με τα ακόλουθα:

Blogging, Μαθηματικά, MS Excel, γλώσσες προγραμματισμού, τρέξιμο, σκάκι, project management, βιβλία, ταινίες, φαγητά, φωτογραφία και ό,τι θέλω να κρατάω σε ένα online σημειωματάριο.

Εμπρός λοιπόν για νέες περιπέτειες στο σκάμμα.