Ζαριές στρεσαρισμένων αγγουριών

Συζητάς με φίλους και γνωστούς και καταλήγεις ξανά και ξανά εδώ και έναν χρόνο στις ίδιες φράσεις, "η καραντίνα με έχει κάνει να νιώθω στεναχωρημένος/η", "μου λείπει η προσωπική επαφή", "δεν μπορώ να πάω ένα ταξίδι", "δεν μπορώ να δω τους ανθρώπους που θέλω", δεν δεν δεν. Σε προβληματίζει πολύ αυτή η περιγραφή γιατί κοιτάζοντας τη δική σου πραγματικότητα, με τις προβολές των κοινωνικών άστρων στον προσωπικό σου ουράνιο θόλο, τα πράγματα είναι τουλάχιστον καλά - αν όχι - καλύτερα/σταθερότερα από ποτέ. Αυτό σου τον προβληματισμό τον εξωτερικεύεις και στους άλλους και νιώθεις από τις αντιδράσεις τους σαν μάγισσα στα 1700 έτοιμη για πυρά. Προσπαθείς να τις ερμηνεύσεις ώστε να κατανοήσεις και την άλλη πλευρά του νομίσματος, όχι για να πεις ποιος έχει δίκιο (προφανώς όλοι έχουν δίκιο για το πως νιώθουν) αλλά για να καταλάβεις τι διάολο συμβαίνει.

Γίνεσαι μηδενιστής συναισθημάτων για ακόμα μια φορά και λες ότι φίλε μου τα συναισθήματα που νιώθεις δεν είναι τίποτε άλλο από το τρέχον μιξ ορμονών στο δοχείο που λέγεται ανθρώπινο σώμα. Έλεγξε συνειδητά αυτό που μεταβάλλει το μιξ και θα ελέγχεις (θες όμως;) τον εαυτό σου (τουλάχιστον τις περισσότερες μέρες - χωρίς βαρβιτουρικά). Σου άρεσε πάρα πολύ και μια ατάκα που έλεγε ότι οι άνθρωποι (75%) συγκρινόμενοι με τα αγγούρια (80%) ως προς το ποσοστό νερού από το οποίο είναι κατασκευασμένοι δεν είναι τίποτα άλλο από αγγούρια με άγχος. Παρατηρώντας το αποτέλεσμα αυτού του μίξ χημικών ουσιών (τα συναισθήματα) προσπαθούμε μέσα από το ίδιο παρατηρούμενο σώμα να αλλάξουμε την κατάστασή του. Φαίνεται λίγο δύσκολο έως ακατόρθωτο θα πεις αν δεν απομονώσεις κάποια εργαλεία τα οποία να δουλεύουν έξω από το σύστημα και να το σταθεροποιούν όταν απαιτείται. Είναι σαν να θες να αλλάξεις σκασμένο λάστιχο στο ποδήλατό σου εν κινήσει, γίνεται μεν, αλλά είναι δύσκολο δε, ειδικά αν δεν έχεις σχεδιάσει πριν σκάσει το λάστιχο το πλάνο και τα εργαλεία που θα πρέπει να έχεις μαζί σου όταν έρθει αυτή η "συμφορά". Από την άλλη αν στήσεις τις εν λόγω δικλείδες ασφαλείας έρχεται η ερώτηση της αντίπερα όχθης "ζεις πραγματικά ή ζεις σε ένα κουτάκι που σχεδίασες παλιότερα". Εδώ λες στον εαυτό σου ότι όλη σου τη ζωή ζεις σε ένα προσχεδιασμένο περιβάλλον. Γιατί σου φαίνεται περίεργο τώρα που παίρνεις εσύ τα ινία του σχεδιασμού και φαίνεται να ορίζεις εσύ την ελευθερία σου; Σου απαντούν οι φίλοι σου, μα δεν έχω εγώ πρακτικά την ελευθερία μου, μου ορίζουν τι να κάνω κλπ κλπ κλπ. Αν το καλοσκεφτείς ποτέ δεν είχες την απόλυτη ελευθερία απλά είχες λίγη περισσότερη ελευθερία σε σχέση με πρίν αλλά αν το σκεφτείς ακόμη παραπέρα πάντα έχεις την απόλυτη ελευθερία όσο έχεις τα λογικά σου γιατί μπορείς να ταξιδεύεις σε σκέψεις και ιδέες όποτε και όπου θες. Το καλύτερό σου παράδειγμα είναι ο αετοστέφανος που κυριολεκτικά δεν είχε καμία ελευθερία επί του φυσικού του σώματος και αναγκάστηκε να βουτήξει μέσα του και να παράξει μια από τις πιο γνωστές θεωρίες για το σύμπαν.

Οκ καλά τα έχεις βρει με τον εαυτό σου (;), αλλά έρχονται αυτοί οι τρίβολοι και σε ρωτάνε - "είσαι όμως πραγματικά πιο χαρούμενος στο κουτάκι ασφαλειών που έχεις σχεδιάσεις από ότι αν ζούσες έξω από το κουτάκι και πιθανότατα μιζέριαζες" ή "είσαι πιο χαρούμενος από τον αντίστοιχο ενήλικα του '80" ή "Τι θα γίνει αν χτυπήσει ο ιός κάποιο συγγενικό σου πρόσωπο"; Η απάντησή σου είναι ένα αυτόματο ναι ενώ των φίλων σου είναι "ένα ξεκάθαρο ίσως, ένα βέβαιο μπορεί" όπως πολύ πετυχημένα λέει και ο μπλε "εγκέφαλος" της παρέας. Το μόνο που σε προβληματίζει έντονα και ξέρεις ότι δεν θα μπορέσει να το χειριστεί το σύστημά σου είναι το να χάσεις κάποιον δικό σου. Εδώ πιάνεις τον εαυτό σου να εμφανίζει τα πρώτα συναισθήματα τα οποία θα χρειαστείς να βιώσεις ακόμα και αν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να διαλυθεί το σύστημά σου. Παρατηρείς δηλαδή ότι όσο η απειλή είναι πέρα από το κουτί σου δεν νιώθεις. Τι κι αν πεθαίνει τόσος κόσμος, τι κι αν παλιότερα άκουγες μηνύματα της μορφής πεθαίνουν παιδάκια στη Μπιάφρα, εσύ είσαι ένα μηχανικά ψυχρό αυτόματο δοχείο με το καλορυθμισμένο του μιξ ορμονών, φυσικής ντόπας κλπ συστατικών; Σκέφτεσαι αν είναι "τίμιο" ή "ανθρώπινο" αυτό, αλλά ποτέ δεν ήσουν τόσο ευαίσθητος για τους άλλους ή μήπως ήσουν; Κάποτε - όχι στο τέξας - ήσουν από τα παιδιά που θα έκλαιγαν για ανόητους λόγους όταν πχ σου έπεφτε η κιμωλία ενώ ήσουν στον πίνακα και στον πανικό σου δεν την έβρισκες ή γιατί έκανες κάποιο κοινό λάθος που ήταν στο μυαλό σου ασυγχώρητο. Με τον καιρό όμως ισορρόπησες αυτό το μιξ συναισθημάτων σε σημείο που σχεδόν το είχες καταστείλει και προσπάθησες και πάλι να το απελευθερώσεις για να γίνεις άνθρωπος. Κόουπινγκ μέκανιζμ at its best my friend. Καλό ή κακό - παίζεται, αναγκαίο για τη διαβίωση - απολύτως, συντηρήσιμο - όσο υπάρχουν έκρυθμες μεταβολές σίγουρα, ηθικό ή ανήθικο - σχετικό, ανθρώπινο ή σποκικό - σχετικό.

Ξαναγυρνάς στους άλλους και αναρωτιέσαι, μήπως δεν έχουν ζήσει κάποιο τραύμα που να τους έχει ταράξει το μιξ τους στο παρελθόν και δεν αρκετά ώριμοι - ή καλύτερα - έμπειροι για να αντιμετωπίσουν μια νέα περιοριστική κατάσταση; Μα πως γίνεται αυτό αναρωτιέσαι; Ήδη έχουν ζήσει (και συνεχίζουν και ζουν) μια οικονομική κρίση την οποία κατάφεραν και την ενσωμάτωσαν στην καθημερινότητά τους και έμαθαν να ζουν με αυτή. Ήδη κάποιοι από αυτούς έχουν απωλέσει κοντινά τους πρόσωπα ή έχουν βρεθεί σε ακραίες καταστάσεις στον κοντινό τους κύκλο. Πως γένιν ατό που έλεγε και ο Πάτρικ; Πως γίνεται δηλαδή να μην μπορούν να μιμηθούν την συμπεριφορά τους από ένα άλλο παραπλήσιο "πρόβλημα" σε αυτό το νέο κόβιντ-γρίφο; Τι κάνει αυτή την ακραία κατάσταση να διαφοροποιείται τόσο πολύ από άλλες; Καταλήγεις ότι η απάντηση είναι μάλλον στην μη-ετοιμότητα του κάθε ενός και όχι τόσο στην έλλειψη κάλυψης κάποιων συγκεκριμένων αναγκών. Αναρωτιέσαι ποιος ζει περισσότερο στο παρόν (τη μόνη χρονική στιγμή που μπορούμε να ζήσουμε), εσύ ή οι τριγύρω σου; Μάλλον οι φίλοι και γνωστοί που παρατηρείς αρχικά θεωρούν βιωτικές ανάγκες την φυσική επικοινωνία με άλλους ανθρώπους, την επαφή σε τέτοιο βαθμό που μπορεί να την αξιολογούν και πάνω από την τροφή ή το νερό αλλά ίσως στην πραγματικότητα δεν έχουν ολοκληρώσει την επαναξιολόγηση των αναγκών τους βάσει των "νέων" δεδομένων. Είναι σαν αυτή την αντίσταση στην οργανωσιακή αλλαγή που σου περιγράφανε και στο μεταπτυχιακό. Το μόνο που έπρεπε να κάνεις είναι να αναλύσεις το σύστημά σου στις μεταβλητές του ζαριού (DICE - Duration, Integrity, Commitment, Effort) και να δεις "που πονάς" και να το φτιάξεις. 

Συνεχίζεις να είσαι σχεδόν ρομαντικά αισιόδοξος - ή να εθελοτυφλείς όπως σου λένε - και πιστεύεις ότι η προβληματική αυτή κατάσταση είναι πρώτης τάξεως ευκαιρία (τίποτα χαμένο από το management πραγματικά) για μια εκ βάθρων αλλαγή και ανακατασκευή, ιδίως τώρα που έχεις το πολυτιμότερο αγαθό όλων - τον χρόνο. Χρόνο που εξοικονόμησες από μεταφορές, χρόνο που εξοικονόμησες από φυσική παρουσία σε ψώνια κλπ, χρόνο που δυστυχώς δεν μπορείς να διαθέσεις σε πάρτυ, μαζώξεις, σινεμά, θέατρα, ταξίδια. Και όχι δεν ακούς το δουλεύω πιο πολύ (παρότι είναι αλήθεια για πολλούς) και δεν έχω χρόνο (ειδικά αυτό σε εξοργίζει γιατί σου θυμίζει τον εαυτό σου όταν δεν αποφασίζεις να ορίσεις στον εαυτό σου τι ακριβώς θα κάνει με τον χρόνο του) γιατί πολύ απλά η ζυγαρία του χρόνου είναι υπέρ σου όταν το μετρήσεις και το συνειδητοποιήσεις. Προκαλείς όποιον/α είναι κοντά σου να μπει στο ρόλο του Μάκη Τσετσένογλου και με τη βοήθεια του Ηλία του (τα κόουπινγκ μεκζ ντε) να ισοπεδώσει τις καλές-κακές του συνήθειες και να φτιάξει μόνος/η του/της ένα πιο σταθερό σύστημα αντιμετώπισης των στενάχωρων πληροφοριών που τον πυροβολούν καθημερινά. Οι απαντήσεις ποικίλουν από το "αυτό που περιγράφεις είναι ουτοπικό" μέχρι το "κόψε τα ναρκωτικά" αλλά όπως έχεις προσχεδιαστεί εξ ονόματος και ορισμού, βαφτισμένος Χαράλαμπος γαρ, το μόνο που έχεις φτιαχτεί να κάνεις είναι να λάμπεις από χαρά ό,τι και αν συμβαίνει στον περιβάλλοντα χώρο σου. 

Ψύχραιμα και όχι ψυχρά ξεσκονίζεσαι χαμογελώντας από τη σημερινή σου βουτιά στο σκάμμα ψυχολογικά έτοιμος να δουλέψεις ένα εξαωράκι (νοτ) ώστε να τελειώσεις αυτό το εργασιακό τασκ που σε ένα βαθμό αναβάλλεις εδώ και μερικές εβδομάδες (καμία έκπληξη {ατυχής ηχητικός συνειρμός} είσαι και εσύ αναβλητικός, δεν είσαι αυτή η καλοκουρδισμένη μηχανή που πιστεύουν - σε ένα βαθμό - οι άλλοι ότι είσαι) και σε "εμποδίζει" από το να κάνεις αυτό/ά που θέλεις περισσότερο, γιατί δεσμεύεις χρόνο στην άσκοπη αναμονή του πρώτου.