MS Excel αυτή η παράνοια...

Όντας πάντα ο "expert" ανάμεσα στους φίλους και συνεργάτες μου βλέπω ότι οι περισσότεροι το αντιμετωπίζουν είτε ως ένα μικρό θεό είτε ως ένα σύνθετο και δύσχρηστο εργαλείο.

Ένα πολύ χαρακτηριστικό περιστατικό μου συνέβη σε συνέντευξη εισαγωγής για μεταπτυχιακό όπου ερωτήθηκα: "Σε τι ποσοστό κατέχετε το excel;"

Σε πρώτη ανάγνωση αναρωτήθηκα, τι θέλει να μάθει ο ποιητής; Βρέθηκα που λες να απαντώ ότι δεν μπορείς να το περιγράψεις με ποσοστό, γιατί αυτό θα προϋπέθετε ότι γνωρίζεις ότι π.χ. το excel έχει 100 θεματικές και εσύ γνωρίζεις να χρησιμοποιείς τις 30. 

Καλά ως εδώ. Πως όμως θα μπορούσα να τους πείσω ότι τα σημεία που είχα καταγράψει στο βιογραφικό μου δεν ξεφύτρωσαν από το μυαλό μου; Θέλοντας περιληπτικά να τους μεταφέρω τις ενότητες με τις οποίες είχα ασχοληθεί ανέφερα κάτι της μορφής...Ναι οκ πέρα από τις κλασσικές φόρμουλες sum, count, κλπ που οι περισσότεροι γνωρίζουν, πέρα από τα γραφήματα που μπορούν να παραχθούν και τον περιβόητο solver είχα τότε ασχοληθεί και με το coding κομμάτι του excel την VBA.

Σε τρίτη, τέταρτη, πέμπτη ανάγνωση και μονίμως αναθεωρώντας με τα χρόνια τα "επίπεδα" γνώσης του excel νομίζω θα τα όριζα ως θεματικές από το πιο κοινό και συνήθως "ευκολότερο"

1. Αρχικά προσπαθείς να εξοικειωθείς με το μενού. Δεν καταλαβαίνεις Χριστό και αρχίζεις σαν πιστή μαϊμού να παίζεις με τα κελιά. 
2. Έπειτα μαθαίνεις ότι μπορείς να καταχωρήσεις κείμενο, αριθμούς αλλά και φόρμουλες όταν βάζεις το "=" και για τους πιο έμπειρους όταν βάζεις "+" πριν γράψεις οτιδήποτε. Εδώ οι περισσότεροι ακόμα χρησιμοποιούν ακόμα ποντίκι και κάνουν κλικ παντού.
3. Μαθαίνεις κάποιες βασικές φόρμουλες SUM, COUNT, AVERAGE και τις πράξεις +, -, /, * και λίγο πιο μετά την ύψωση σε δύναμη ^. Εδώ καταλαβαίνεις ότι έχεις ξεχάσει τη σειρά των πράξεων που έμαθες κάποτε στο σχολείο και ξύνεις το κεφάλι σου όταν π.χ. το =3+4*5 κάνει 23 και όχι 35.
4. Αρχίζεις να φιλτράρεις ως προς τις τιμές κάποιας κολώνας, και αρχίζεις να κάνεις τα πρώτα λάθη συμπλήρωσης δεδομένων γραμμών όταν φιλτράροντας ξεφιλτράροντας και τούμπαλιν χάνεις το που βρίσκεσαι και φτιάχνεις τα δεδομένα από την αρχή 
5. Αφού ασχολείσαι λίγο ακόμα μαθαίνεις τι είναι το VLOOKUP και δεν μαθαίνεις ποτέ τι είναι το HLOOKUP γιατί υπάρχει αυτή η προτίμηση στις κάθετες αναζητήσεις και όχι στις οριζόντιες για κάποιο μυστήριο λόγο.
6. Κάποιοι ποιοι έμπειροι σου λένε ξαφνικά για ένα πιο "ελαφρύ" εργαλείο αναζήτησης για μεγάλα σετ δεδομένων και πιο δυναμικό, τον συνδυασμό των συναρτήσεων INDEX και MATCH. Εδώ το κεφάλι σου εκρήγνυται για πρώτη φορά.
7. Σε ένα εργαστήριο στο πανεπιστήμιο σου λένε να χρησιμοποιήσεις το solver και να στήσεις τα δεδομένα σου με ένα πολύ συγκεκριμένο τρόπο ώστε να μπορεί να τα διαβάσει το excel και να σου δώσει τα αποτελέσματα σε όποια άσκηση θέλεις. 
8. Ψάχνεις στο google και έχεις κάποιο σενάριο στο κεφάλι σου που μετά των μαγικό αριθμό των τριών διαδοχικών αναζητήσεων δεν φτάνεις σε κάποιο συνδυασμό απλών συναρτήσεων και βλέπεις για πρώτη φορά τα αρχικά VBA και το keyboard binding ALT-F11. Καλησπέρα μόλις ήρθες στον κόσμο του προγραμματισμού. Αυτό είναι ένα κεφάλαιο ή μάλλον πολλά κεφαλαία μόνα τους. Το βλέπεις και όπως είναι το κλείνεις. Δεν είναι η ώρα σου ακόμα έχεις πολλά να μάθεις για το excel.
9. Ξαναγυρνάς στο παλιό, το ορθόδοξο excel που ήξερες και λες οκ τι άλλο μπορώ να κάνω; Αρχίζεις και φορμάρεις τα κελιά να γίνουν πράσινα, κόκκινα, κίτρινα. Βάζεις τύπους δεδομένων ώστε τα ευρώ να βγαίνουν σε μορφή που να μπορείς να τα διαβάσεις σαν άνθρωπος, αναδιπλώνεις κείμενα, κάνεις merge κελιά και αρχίζεις καί έχεις ένα πιο όμορφο αποτέλεσμα που μπορείς να δώσεις σε κάποιον ξένο.
10. Μαθαίνεις ότι υπάρχουν και κάποιες λίγο ιδιαίτερες συναρτήσεις οι λεγόμενες Array και βλέπεις ότι κάποιες ενεργοποιούνται με CTRL+SHIFT+ENTER. 
11. Αρχίζεις και οργανώνεις τα δεδομένα σε πίνακες και αρχίζεις να χρησιμοποιείς τα pivots. Καλησπέρα και καλή βραδιά. Που ζούσες τόσα χρόνια; Γιατί έκανες τόσες φορές διπλή τριπλή τετραπλή δουλειά; 
12. Αρχίζεις και φτιάχνεις report, σύντομα κριτήρια προσθέτεις slicers και αρχίζεις και κάνεις το excelάκι σου δυναμικό για να μπορείς να το "πειράζεις" γρήγορα ώστε να δίνεις τις απαντήσεις στα βαθιά και όχι τόσο βαθιά ερωτήματα που σε προβληματίζουν
13. Εδώ έρχεται το σημείο που στη δουλειά σου αρχίζεις και κάνεις μια σειρά κινήσεων ξανά και ξανά και ξανά και ... δεν θα το πιστέψεις ... και ξανά. Οπότε λες δεν μπορεί θα υπάρχει πιο γρήγορος τρόπος (και όχι να το δώσεις σε κάποιον άλλο) οπότε ανακαλύπτεις τις συντομεύσεις και αρχίζεις και αποστηθίζεις και μαθαίνεις "τι τα θέλουμε αυτά τα F πλήκτρα;" στην κορυφή του πληκτρολογίου. Το Tab γίνεται ο καλύτερός σου φίλος και το F2 και F4 τα αγαπημένα σου πλήκτρα.
14. Βλέπεις ότι και πάλι φτάνεις σε ένα σημείο που ο χρόνος που δαπανάς μειώθηκε μεν αλλά όχι όσο θες οπότε αρχίζεις και με τα Macros και "μαγνητοσκοπείς" απλές κινήσεις που επαναλαμβάνεις και τις κρεμάς πάνω σε ένα κουμπί που το ονομάζεις "κάνε καφέ". Και εδώ ξαναμπαίνεις στον μαγικό κόσμο του VBA και ενεργοποιείς και πάλι το developer tab στη γραμμή εργαλείων σου.
15. Μετά από πολλά χρόνια ατέλειωτου πήγαινε έλα αποφασίζεις ότι θα περιοριστείς στο απλό περιβάλλον του excel γιατί έχεις βαρεθεί να κυκλοφορείς με τσαμπιά μπανάνες για να εξηγείς στους υπόλοιπους συνεργάτες σου τι έχεις κάνει αλλά πλέον μπορείς και ονομάζεις τα κελιά, τους πίνακες, ολόκληρα set δεδομένων με τον Name Manager ξανά ώστε να μπορείς να βγάζεις άκρη μετά από δύο εβδομάδες τι έγραφες εκείνο το αναθεματισμένο πρωινό Δευτέρας και δούλευε και τώρα δεν ξέρεις πως.
16. Αρχίζεις και φτιάχνεις excel τα οποία διαβάζουν μόνα τους δεδομένα από άλλα excel, από csv, από ιστοσελίδες, πειραματίζεσαι με άλλες γλώσσες προγραμματισμού

Και το ταξίδι στην παράνοια συνεχίζεται...