Συναισθηματικοί μασκαράδες

Αν και θα περίμενες, το σημερινό σου παιχνίδι στο σκάμμα λόγω τίτλου, να αφορά covid και λοιπά επίκαιρα θέματα όπως οι απόκριες ( οι ποιες; ), αντιλαμβάνεσαι ότι αυτή τη βδομάδα σε απασχολεί κάτι διαχρονικό, το θέμα των σχέσεων. Αφορμή, ένα αίτημα αδερφικού σου φίλου την περασμένη Πέμπτη που σου ζητά πνευματικό καταφύγιο γιατί βιώνει κάποια ακραία κρίση στη σχέση του και λόγω της συγκατοίκισης δεν έχει άλλο τρόπο άμεσης διαφυγής. Αφού ξεπερνάς το σοκ της είδησης, κυρίως γιατί δεν θα πίστευες ούτε στο χειρότερό σου εφιάλτη πως ένα τόσο ταιριαστό ζευγάρι υπήρχε πιθανότητα να ζήσει μια τέτοια κρίση, αποφασίζεις άμεσα να αποδεχτείς το αίτημα και να προσφέρεις όποια βοήθεια μπορείς.

Συζήτηση με τη συζήτηση ανακαλύπτεις ότι το "τα εν οίκω μη εν δήμω" συνεχίζει και εφαρμόζεται κατά κόρον ακόμα και σε συνομίληκους με εσένα ανθρώπους και δεν έχεις καμία εικόνα για το τι γίνεται κυριολεκτικά στη διπλανή πόρτα. Στην προσπάθειά σου να προσφέρεις μια λογική βάση στον παραλογισμό του φίλου σου, ώστε να ηρεμήσει ο εγκέφαλός του, ξεθάβεις όλες τις παλιές σου ιστορίες ψάχνοντας για ομοιότητες και διαφορές. Ωραία, λες, τι πρόβλημα έχουμε εδώ; Είναι ένα NP hard πρόβλημα που θα λέγαμε και στην πληροφορική ή είναι μια κατάσταση η οποία αν την περιγράψουμε κατάλληλα μπορεί να αποχαρακτηριστεί από χαοτική/μη-επιλύσιμη σε γραμμική και κατά συνέπεια επιλύσιμη; Προφανώς όταν μιλάς για ανθρώπους και συναισθήματα δεν μπορείς να σκέφτεσαι γραμμικά, ιδίως αν ανήκεις στο γκρούπ των άμεσα εμπλεκόμενων, αλλά αν σκεφτείς ψυχρά και σχεδόν χειριστικά μπορείς να κατευθύνεις συναισθηματικά αρκετούς τύπους ανθρώπων σε λιγότερο ασταθείς τροχιές (τύφλα νά 'χουν οι τροχιές του μπορ), οι οποίες να επιτρέπουν στο ιντιβίντζουαλ να αποφασίσει ψύχραιμα και με ασφάλεια τις μελλοντικές του κινήσεις με το μεγαλύτερο δυνατό διάστημα εμπιστοσύνης (μορφωθείτε κάποια στιγμή όμως) στην εκτίμησή του.

Ας πούμε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι (αν όχι όλοι) δεν τα έχουν βρει με τον εαυτό τους και πολύ σπάνια έχουν αναζητήσει σε βάθος (και καταλήξει) τι θέλουν να κάνουν στη ζωή τους περισσότερο, ιδίως οι άνθρωποι οι οποίοι ζουν σε κάποιο υψηλό tempo ζωής όπως αυτό μιας πόλης πέντε εκατομμυρίων που έλεγε και το παιδί θαύμα. Τι μπορεί να θέλεις να κάνεις στη ζωής σου σαν άτομο; Να αναπτύξεις τις γνώσεις σε κάποια θεματική, να ζήσεις μια ήρεμη και σταθερή ζωή ή να ζήσεις μια πολυτάραχη και έντονη ζωή, να κάνεις μια σταθερή σχέση στη ζωή σου ή να ζήσεις στα άκρα και να γνωρίσεις όσους περισσότερους μπορείς όσο είσαι ακόμα νιάτο, να κάνεις περιουσία ή να χαρίσεις όση περιουσία στους γύρω σου και γενικά μια σειρά από ατελείωτα δίπολα. Γιατί δίπολα όμως, γιατί όχι άπειρες αποχρώσεις του γκρι, γιατί όχι ένα πολύχρωμο ουράνιο τόξο; Γιατί πρακτικά στη ζωή όπως και σε κάθε επιτραπέζιο παιχνίδι ξεκινάς με ένα σετ τιμών για τις μεταβλητές σου και με ένα σετ κανόνων του παιχνιδιού και αφήνεσαι ελεύθερος να σχεδιάσεις την στρατηγική σου και όταν επιλέγεις τον έναν δρόμο συνήθως κοστίζει (σε χρόνο και συναισθήματα) να γυρίσεις πίσω στο σταυροδρόμι της επιλογής και να ξεκινήσεις το άλλο μονοπάτι (το οποίο βέβαια δεν είναι καθόλου μεμπτή σαν επιλογή). Τι κάνεις μετά; Ή που θα σκεφτείς μόνος σου τι μπορείς να κάνεις σαν σχέδιο και να φάς τα μούτρα σου πανηγυρικά στην πρώτη, δεύτερη ή νι-οστή παρτίδα σου ή να αρχίσεις να γίνεσαι πιο ευέλικτος και να αντιγράφεις τα κομμάτια στρατηγικών άλλων συμπαικτών/αντιπάλων/προτύπων σου που θεωρείς πιο επιτυχημένα ή θεωρείς ότι θα μπορούσες να αντιγράψεις πιο καλά.

Περνούν τα χρόνια και σε μια διαδικασία όμοια με αυτή της δημιουργίας μαργαριταριών μπορείς, ακόμα και με πολύ κακό πρώτο χέρι που θα λέγαμε και σε μια παρτίδα χαρτιών, να καλύψεις την προσωπική σου ασχήμια και πόνο με ό,τι πιο γυαλιστερό μπορείς να βρεις στον ατομικό σου βυθό και να λάμψεις τόσο που ξάφνου ένα χέρι (όχι θα σε κόψει μιαν αυγή δεν θέλω ηττοπάθειες) θα σε βοηθήσει να αναδυθείς από τον βυθό σου και να λάμψεις κυριολεκτικά στα χέρια του αλλά και να βοηθήσεις αντίστοιχα το χέρι αυτό να νιώσει το πιο όμορφο στον κόσμο του.

Καλά μου τα λές μέχρι εδώ, θα μου πεις, αλλά πως δικαιολογείς εκρήξεις σαν αυτή που βίωσες αυτές τις μέρες ιδίως σε σχέσεις τις οποίες θεωρείς απόρθητα κάστρα που έχουν αντέξει χρόνια για να μην πεις σχεδόν δεκαετίες; Η απάντηση έρχεται από τον φίλο μας τον Ηράκλειτο που μας έλεγε ότι τα πάντα ρει και αν το εφαρμόσεις στην ανθρώπινη προσωπικότητα, σαν άλλο μαργαριτάρι, κανείς δεν μπορεί να μείνει ίδιος για πολύ αλλά μπορεί για πολύ καιρό να παραμείνει σταθερός στα λασπόνερά του. Στιγμές αλλαγής μετά από περιόδους μεγάλης σταθερότητας είναι αυτές που προκαλούν τις μεγαλύτερες εκρήξεις λοιπόν. Τι προκαλεί την αλλαγή; Τι σε κάνει να σκέφτεσαι να αλλάξεις; Πληθώρα ερεθισμάτων ανά τον άνθρωπο, κάποια πιεστική κατάσταση στην οποία δεν θες να ζεις πια, κάποια πολύ έντονη χαρά που θες να κυνηγήσεις και να την κρατήσεις, κάποιος στόχος που βλέπεις στον κύκλο σου και θες να τον μιμηθείς (θυμάσαι τη στρατηγική που λέγαμε;), συνδυασμοί όλων των ανωτέρω με διαφορετική βαρύτητα ανα συντελεστή και ου το κάθε εξής. 

Σκέφτεσαι στο προσωπικό σου παρελθόν για να βρεις αντίστοιχες καταστάσεις στις οποίες να μπορεί να κάνει relate ο κολλητός και να νιώσει ότι βάζει κάποια κομμάτια του παζλ στη σωστή τους θέση. Φορές που έχει στρεσσαριστεί με δουλειά, εξετάσεις, σχέσεις στις οποίες ο οργανισμός σου σε μια απίστευτα αποτελεσματική του άμυνα σωματοποιεί (διαταραχές στο στομάχι, στον ύπνο, στην χοληστερίνη, χαλάζιο στο μάτι κ.ο.κ) την μη-κανονικότητα και αποφασίζει κυριολεκτικά σαν γροθιά στο στομάχι που έλεγε ο ημίθεος να σε επαναφέρει στην απόλυτη πραγματικότητα. Τι ακριβώς εννοείς με μη-κανονικότητα όμως, μήπως γίνεσαι πολύ μαθηματικός για τον αναγνώστη σου; Μια μη-κανονικότητα συνήθως είναι μια διαφορά από τη νόρμα, από την μάσκα της καθημερινότητας που έχεις συνηθίσει να φοράς και ξάφνου έρχεται ο οργανισμός σου σαν άλλος Γιάννης και σου απαιτεί να του φανερώσεις τη μάσκα που κρύβεις κάτω από τη μάσκα που φοράς. Παίρνεις τρία λεπτά να απολαύσεις την κομματάρα - α ρε Γιάννη είσαι αρρώστια - και προχωράς. 

Τι να προτείνεις όμως στον φίλο σου; Τι να του πεις; Δεν θες να χρυσώσεις κανένα χάπι, δεν θες να κατευθύνεις λάθος, δεν θες να πάρεις αποφάσεις εσύ γι' αυτόν ούτε καν έμμεσα, οπότε κάνεις αυτό που ξέρεις να κάνεις καλύτερα - αναλύεις τον δειγματικό χώρο των ενδεχομένων σου. Εξετάζεις όλα τα σενάρια και αφαιρείς την θετική ή αρνητική χροιά τους, και απλά τα περιγράφεις ως τιμές στις μεταβλητές του παιχνιδιού της ζωής (που έλεγαν και τα μωρά στη φωτιά), δίνοντας έμφαση στο γεγονός ότι η μόνη σταθερά είναι ότι ζωή δεν σταματά ποτέ ότι επιλογές και να κάνεις. Έτσι ο φίλος σου ελπίζεις να μπορέσει να ανακαλύψει ενδεχόμενα που δεν έβλεπε επειδή δεν ήταν θολωμένος αλλά επίσης να μειώσει την βαρύτητα άλλων ενδεχομένων η οποία τον οδηγούσε σε ένα κατωφερές κοχλία (βλπ. άλμπουμ από εννιάιντσα καρφιά). Συμβουλεύεις προσοχή και ψυχραιμία αποφυγεί παρορμητικών κινήσεων (ακόμα και θετικών), φροντίζεις για σταθεροποίηση της ρουτίνας της ημέρας του στο στρατιωτικό πρόγραμμα για το οποίο φημίζεσαι, ώστε να μην χρειαστεί να τον απασχολήσει τίποτα άλλο πέρα από το ζητούμενο "πρόβλημα" (για σένα όλα είναι ασκήσεις-αινίγματα και όχι προβλήματα) και μάλιστα να μην τον απασχολήσει παραπάνω από τον απαιτούμενο χρόνο και καταλήξει στην παράλυση από την ανάλυση. Ξεσκονίζεσαι βιαστικά με ένα αχό να περιφέρεται σαν σύννεφο έτοιμο για βροχή πάνω απο το κεφάλι σου και πας να πνιγείς στη λαγάνα και την ταραμοσαλάτα.